De gedachte

Ergens lag er nog een herinnering opgeslagen, diep achterin mijn geheugen, maar ook niet zo diep. Zo’n herinnering die af en toe naar boven zweeft. En eigenlijk is het niet één herinnering, maar een combinatie van herinneringen. Laten we het een gedachte noemen.

De eerste herinnering, niet chronologisch, maar wel de bepalende, was aan een rondvaart door de grachten van Den Haag. Tussen de hoge kades stroomde het water snel, viel me op. Omdat ik benieuwd was naar een verklaring hiervoor, vroeg ik de schipper of hij er een wist. Het had te maken met verwachte regen de komende dagen, zei hij. Stroomopwaarts, in dit geval regio Utrecht, zouden ze het water niet meer kwijt kunnen, dus moest er ruimte gemaakt worden door de zeesluizen open te zetten. Zo kon al het ‘tussenliggende’ water alvast wegstromen uit Utrecht.

Een aantal weken later kwam het moment waaraan ik de tweede herinnering heb. Geheel toevallig had ik een rondleiding door gemaal ‘De Hooge Boezem’ in Haastrecht. Daar leerde ik dat het afwateren in Nederland een complex netwerk is van gemalen, in nood springen ook de oude, nog werkende molens bij, sluizen, overlaten en meer. Sindsdien bekeek ik Nederland met andere ogen. Ik ben een fietser en als ik rond fiets, dan zie ik overal elementen van dit afwateringssysteem in het landschap. Als je er op let, zie je het overal. En toevalligerwijs kijk ik sinds enige tijd vanuit mijn werkkamer op een oude molen, die af en toe ook helpt met spuien. (Zie mijn 36 views on a Dutch Windmill).

Voor al deze herinneringen, en dus eigenlijk mijn eerste herinnering van deze gedachte, komt de enorme afslag van duinen op Vlieland tijdens springtij en noordwester storm, best lang geleden. Ik zat nog op de basisschool en het heeft enorme indruk op me gemaakt. Met mijn vader gingen we, voor mijn gevoel midden in de nacht, naar het Noordzeestrand. Op de duinovergang zagen we de zee tot aan de duinen! De volgende dag liepen we langs de duinen en zagen we de duinen die over honderden meters waren afgeslagen. Wat een natuurkrachten! Achteraf denk dat het water toen wel een meter of twee, drie hoger stond dan normaal. Dus 2, 3 meter boven NAP. Toen we later weer terug naar huis reden over de Afsluitdijk zag ik die degelijke dijk die de zee buiten houdt. Een of twee jaar later leerde ik het verhaal van de Deltawerken.

En dan 1 februari 1953. Van voor mijn tijd, maar de verhalen waren duidelijk: het was een grote ramp. Als je meer hierover en over al die eeuwen van werken aan landwinning en bescherming tegen de dreigende zee zou willen lezen, dan is ‘Waterwolven’ van Cordula Rooijendijk wel een aanrader. Zij vertelt het verhaal vanaf de vroege middeleeuwen.

Al deze herinneringen vielen opeens op hun plek toen ik bezig was met het voorbereiden van een fietstocht langs de kustlijn. Waarom niet een echte ronde samenstellen? En welke route ga ik rijden als ik meer landinwaarts fiets? Dat werd een route langs 0 NAP. Logisch! Want dan valt al het werken om niet alleen de zee buiten te houden, maar ook om slim om te gaan met de rivieren samen. En dan is het logisch om hier een mooi fotodoc van te maken: ‘Zee in zicht’. Zo omsluit de route het hele gebied van Nederland dat onder 0 NAP ligt. Best gek idee eigenlijk. Je zou in Utrecht kunnen zeevissen. Of vanaf Groningen via de Dollard naar de waddeneilanden varen.